POLITYKA PAŃSTWA WOBEC ŻEŃSKICH ZGROMADZEŃ ZAKONNYCH NA DOLNYM ŚLĄSKU W PIERWSZYM DZIESIĘCIOLECIU PO ZAKOŃCZENIU II WOJNY ŚWIATOWEJ

Słowa kluczowe: Akcja X-2, działalność charytatywno-opiekuńcza, Kościół katolicki, PRL, przesiedlenia, zakonnice, żeńskie zgromadzenia zakonne

Abstrakt

Politykę wyznaniową państwa od zakończenia II wojny światowej charakteryzowało dążenie do laicyzacji społeczeństwa poprzez metodyczne i nieustanne ograniczanie prawa Kościoła, w tym żeńskich zgromadzeń zakonnych, do swobodnego prowadzenia działalności duszpasterskiej i opiekuńczo-wychowawczej. Uzasadnienie takiej polityki stanowiła ideologia ateistyczna oraz doktryna rozdziału Kościoła od państwa. Do roku 1949 zakony nie podlegały przepisom dotyczącym tworzenia i legalizacji zrzeszeń świeckich. Na podstawie dekretu z 5 sierpnia 1949 r. zobowiązano je do podporządkowania się przepisom Prawa o stowarzyszeniach. Działania władz służyły takiemu prowadzeniu polityki, by coraz wnikliwiej objąć zakony nadzorem państwowym i w konsekwencji
stopniowo ograniczać ich działalność aż do całkowitej likwidacji. Ówczesna sytuacja zakonów była jedną z najbardziej niepokojących spraw w położeniu
Kościoła. Zakonnice pozbawiono możności działania na polu charytatywnym, pozbawiano resztek własności klasztornych, dręczono prześladowaniami, aresztowaniami i licznymi komisjami. Zakres działalności oświatowej i wychowawczej zakonów na skutek decyzji władz państwowych ograniczono do minimum. Ponadto znaczna liczba zakładów zakonnych przejęta została przez Zrzeszenie Katolików „Caritas”, a przejęte w ten sposób domy zakonne przeszły na własność państwa. Następnie, dnia 3 sierpnia 1954 r. dolnośląskie UB z pomocą władz administracyjnych i partii przeprowadziło akcję wysiedlenia sióstr zakonnych z terenu województwa wrocławskiego (akcja X-2).
Rady Narodowe natychmiast po wywiezieniu sióstr zakonnych przystępowały do zabezpieczenia i zagospodarowania zajętych klasztorów, zazwyczaj na cele społeczne.

Opublikowane
2020-02-08