DOBRO WSPÓLNE JAKO DETERMINANTA RELACJI MIĘDZY PAŃSTWEM A KOŚCIOŁAMI I INNYMI ZWIĄZKAMI WYZNANIOWYMI WE WSPÓŁCZESNEJ POLSCE

Słowa kluczowe: dobro wspólne, konstytucja, konkordat, katolicka nauka społeczna, relacje państwo–kościół

Abstrakt

Dobro wspólne to podstawowe pojęcie katolickiej nauki społecznej. Zostało ono wprowadzone do prawa polskiego w konkordacie z 1993 r. (art. 1), a następnie w Konstytucji RP z 1997 r. (art. 1, art. 25 ust. 3, art. 82). Pojęcie to wskazuje jeden z celów obligatoryjnego współdziałania państwa i związków wyznaniowych (Kościoła). Dzięki temu stało się ono elementem normatywnego modelu relacji państwa i Kościoła – tzw. przyjaznego rozdziału tych instytucji. Pojęcie dobra wspólnego w katolickiej nauce społecznej ma charakter ogólny, posiada szerokie znaczenie. Pojęcie to ma wyraźnie religijną konotację. W polskiej doktrynie prawa brakuje jednolitych poglądów na temat znaczenia pojęcia dobra wspólnego. Występuje silny wpływ katolickiej nauki społecznej. Zasada współdziałania państwa i związków wyznaniowych dla dobra wspólnego stosunkowo
rzadko jest wyraźnie urzeczywistniania przez ustawy. Wydaje się, że najlepiej służy urzeczywistnieniu tej zasady ustawa z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Pojęcie dobra wspólnego może posłużyć Kościołowi do recenzowania państw oraz reżimów politycznych i społeczno-gospodarczych. Rysuje się niezgodność między wykładnią pojęcia dobra wspólnego w art. 1 Konstytucji RP i w preambule konstytucyjnej a rozumieniem sformułowanym przez katolicką naukę społeczną. Analizowane pojęcie stwarza niebezpieczeństwo religijnej instrumentalizacji państwa przez Kościół.

Opublikowane
2020-02-06