WOLNOŚĆ DZIAŁALNOŚCI MEDIALNEJ KOŚCIOŁA W REFORMIE USTROJU ŚRODKÓW SPOŁECZNEGO PRZEKAZU W POLSCE, WYZNACZONEJ PRZEMIANAMI 1989 ROKU

Słowa kluczowe: media, radiofonia, telewizja, prasa, Kościół, związek wyznaniowy, koncesja, wolność słowa, totalitaryzm, nadawca, odbiorca

Abstrakt

W powojennej Polsce panował system totalitarny, którego cechą był brak wolności mediów. Cała prasa podlegała kontroli państwa, a właściwie partii komunistycznej. Stan ten trwał do 1989 r. Przemiany 1989 r. oznaczały gruntowną reformę świata mediów w państwie. Z legislacyjnego punktu widzenia była ona pozytywną zmianą. Stanowiła bowiem odrzucenie prawnych realiów totalitarnego państwa na rzecz wolności środków społecznego przekazu oraz równouprawnienia wszystkich podmiotów zainteresowanych działalnością medialną. Dotyczy to także takich podmiotów, jak kościoły i związki wyznaniowe, w szczególności zaś Kościoła katolickiego, jeśli chodzi o tytułowy przedmiot rozważań. Niestety, faktyczna realizacja legislacyjnych postulatów budzi wątpliwości. Wydaje się, że deklarowana przez prawodawcę równość wobec prawa nie znalazła odzwierciedlenia w faktycznych działaniach organów państwa, jeśli chodzi o reformę i budowanie medialnego ładu w nowej rzeczywistości ustrojowej. Dotyczy to całego obszaru środków społecznego przekazu, zwłaszcza ogólnopolskich programów telewizyjnych, z racji na wagę tych ostatnich. Brak odpowiedniej reglamentacji prawnej w najważniejszym okresie przedmiotowych
reform umożliwiał stosunkową dowolność po stronie organów państwa. Na początku reformy znalazło to swój wyraz w procesach właścicielskich na rynku prasy drukowanej, później zaś w odniesieniu do koncesjonowania mediów elektronicznych. Ponadto krajowy regulator rynku mediów, jakim była Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, został skonstruowany przez prawodawcę w oparciu o polityczną formułę. Istotne prawne i instytucjonalne gwarancje w zakresie transparentności i prawidłowości stosowania prawa oraz funkcjonowania organów państwa były sukcesywnie wprowadzane w życie po upadku komunistycznego systemu. Nie nadążały jednak w czasie, jeśli chodzi o działania przesądzające o współczesnym kształcie mediów
w Polsce.
Istotny był brak odpowiednich rozwiązań prawnych zabezpieczających pluralizm rynku mediów zarówno drukowanych, jak i elektronicznych. Ten brak właściwej
„antymonopolowej” reglamentacji dotyczącej mediów jest nadal aktualny.
Reforma środków społecznego przekazu po 1989 roku doprowadziła do faktycznych ograniczeń w zakresie wolności społecznego komunikowania, zwłaszcza jeśli chodzi o media o ogólnopolskim charakterze. Ograniczenia te dotknęły podmioty medialne o nieliberalnej ofercie programowej. Do takich podmiotów zaliczają się m.in. kościelne osoby prawne oraz inne tworzące redakcje o katolickim profilu.
Powyższe przełożyło się na nierówne traktowanie wszystkich pozostałych uczestników świata mediów, tzn. zainteresowanych działalnością medialną oraz odbiorców, zwłaszcza katolickich. Szczególnie naganne jest naruszenie dóbr odbiorców, które można rozpatrywać m.in. w kategorii wykluczenia z odpowiedniego udziału w życiu publicznym.

Opublikowane
2020-02-08